Guardian - Τα 100 Καλύτερα Μυθιστορήματα Όλων των Εποχών

Η βρετανική εφημερίδα Guardian δημοσίευσε τη δική της αναλυτική λίστα με τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών, που έχουν γραφτεί ή μεταφραστεί στην αγγλική γλώσσα.
Το αποτέλεσμα διαμορφώθηκε έπειτα από μια μεγάλη ψηφοφορία στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 170 συγγραφείς, κριτικοί και ακαδημαϊκοί.

Ανάμεσα στις επιλογές συναντάμε σπουδαία έργα-ορόσημα. Το θετικό για τους Έλληνες αναγνώστες είναι ότι σχεδόν όλα, 96 στα 100, έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά. Οι γυναίκες συγγραφείς έχουν δυναμική παρουσία στη λίστα, με τη Βιρτζίνια Γουλφ να ξεχωρίζει, έχοντας συνολικά πέντε μυθιστορήματά της μέσα στη λίστα.

Ακολουθεί αναλυτικά το Top 10:

10. Μαντάμ Μποβαρί - Γκιστάβ Φλομπέρ (1856)
Μια συγκλονιστική, διδακτική ιστορία για τους κινδύνους της ψευδαίσθησης, του σνομπισμού και του ρομαντικού πόθου. Η ιστορία της Εμά Μποβαρί, της απογοητευμένης συζύγου ενός γιατρού, μεταμόρφωσε το μυθιστόρημα χάρη στην εξονυχιστική απεικόνιση της επαρχιακής ζωής στη Γαλλία στα μέσα του 19ου αιώνα. Οι μελετητές σημειώνουν ότι δεν υπάρχει καμία καταγραφή που να αποδεικνύει ότι ο Φλωμπέρ είπε ποτέ τη φράση «Η Μαντάμ Μποβαρί είμαι εγώ» – ένα ρητό που συχνά του αποδίδεται ως απόδειξη για την αυτοβιογραφική φύση κάθε λογοτεχνικής μυθοπλασίας.



9. Περηφάνια και προκατάληψη - Τζέιν Όστεν (1813)
Το δεύτερο εκδομένο μυθιστόρημα της Όστεν μας χάρισε τη Λίζι Μπένετ, τον κ. Ντάρσι και, ουσιαστικά, την πρώτη ρομαντική κομεντί της ιστορίας. Το ειρωνικό χιούμορ, η αξιαγάπητη φατρία των Μπένετ και ο μελαγχολικός, υπερόπτης Ντάρσι εμπνέουν έκτοτε φανατικούς θαυμαστές. Οι δημοφιλείς μεταφορές του έργου εκτείνονται από την κλασική τηλεοπτική σειρά των 90s μέχρι την ταινία με την Κίρα Νάιτλι – ενώ, φυσικά, αποτέλεσε την έμπνευση και για τον Μαρκ Ντάρσι στη σειρά βιβλίων Bridget Jones της Έλεν Φίλντινγκ.


8. Τζέιν Έιρ  - Σαρλότ Μπροντέ (1847)
Η ιστορία της φτωχής γκουβερνάντας Τζέιν, ο αναπάντεχος έρωτάς της με τον κ. Ρότσεστερ και η τρελή γυναίκα στη σοφίτα του έγινε μπεστ σέλερ αμέσως μόλις κυκλοφόρησε (το μυθιστόρημα της αδελφής της, Έμιλι, Ανεμοδαρμένα Ύψη, εκδόθηκε δύο μήνες αργότερα). Δημοσιευμένο με το ανδρικό ψευδώνυμο Κάρερ Μπελ, ενθουσίασε τους αναγνώστες της εποχής με την πρωτοποριακή πρωτοπρόσωπη αφήγηση, τα γοτθικά και τα ερωτικά του στοιχεία.


7. Πόλεμος και Ειρήνη - Λέων Τολστόι (1869)
Συνδυάζοντας τον έρωτα, την τραγωδία, τη φιλοσοφία και την ιστορία των Ναπολεόντιων Πολέμων, ο Τολστόι ισχυριζόταν ότι το τετράτομο έπος του «δεν ήταν μυθιστόρημα». Ο Ντοστογιέφσκι διαφώνησε, χαρακτηρίζοντάς το ως το απόλυτο αριστούργημα της ρωσικής λογοτεχνίας. Αν και το πρώτο μέρος του έργου δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Ρωσικός Αγγελιοφόρος το 1865, παλαιότερες εκδοχές του πιστεύεται ότι χρονολογούνται από το 1856, ενώ λέγεται ότι ο Τολστόι το ξαναέγραψε από την αρχή έως και 20 φορές.


6. ʼννα Καρένινα - Λέων Τολστόι (1878)
Η ιστορία ενός καταδικασμένου έρωτα ανάμεσα στην ʼννα, σύζυγο του Καρένιν, και τον Κόμη Βρόνσκι. Το πρώτο «πραγματικό μυθιστόρημα» του Τολστόι (όπως το έβλεπε ο ίδιος) δημοσιεύτηκε σε συνέχειες μέσα σε διάστημα δύο ετών, λαμβάνοντας αρχικά μικτές κριτικές. Αν και ο ίδιος ο Τολστόι έβρισκε το βιβλίο «αποτρόπαιο», οι αναγνώστες έκτοτε μαγνητίζονται από το συναισθηματικό του βάθος και την ευρύτητα με την οποία αποτυπώνει τη ρωσική κοινωνία. Ο Γουίλιαμ Φώκνερ το ανακήρυξε ως το καλύτερο μυθιστόρημα που γράφτηκε ποτέ.


5. Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο - Μαρσέλ Προυστ (1913-27)
Το επταλογικό παρισινό έπος του Προυστ, που μεταφράστηκε για πρώτη φορά στα αγγλικά το 1922, κατέχει το παγκόσμιο ρεκόρ του μεγαλύτερου μυθιστορήματος σε έκταση. Ο όρος «φαινόμενο της μαντλέν» (ή «προυστική ανάκληση»), που χρησιμοποιείται σήμερα για να περιγράψει πώς μια αισθητηριακή εμπειρία μπορεί να πυροδοτήσει ακούσιες αναμνήσεις, προέρχεται από μια σκηνή στις πρώτες κιόλας σελίδες, όπου ο απογοητευμένος από τη ζωή αφηγητής βουτάει ένα μικρό γλυκό (μαντλέν) σε τσάι φιλύρας (φλαμούρι) και μεταφέρεται αμέσως πίσω στα παιδικά του χρόνια.


4. Στο φάρο - Βιρτζίνια Γουλφ (1927)
Το πέμπτο μυθιστόρημα της Γουλφ διαδραματίζεται κυρίως κατά τη διάρκεια δύο ημερών, οι οποίες απέχουν μεταξύ τους δέκα χρόνια – πριν και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το βιβλίο εναλλάσσεται ανάμεσα στις οπτικές γωνίες της οικογένειας Ράμσεϊ και των καλεσμένων τους στο εξοχικό τους στο Νησί Σκάι, αντλώντας στοιχεία από τις αναμνήσεις της ίδιας της συγγραφέως από τις παιδικές της διακοπές στο Τάλαντ Χάους της Κορνουάλης. Η Γουλφ το είχε περιγράψει ως «μακράν το καλύτερο» από τα βιβλία της, ενώ η αδελφή της, η εικαστικός Βανέσα Μπελ, σχεδίασε το αυθεντικό εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης.


3. Οδυσσέας - Τζέημς Τζόυς (1922)
Ο μοντερνιστικός κολοσσός που χαρτογράφησε μία και μόνο ημέρα στο Δουβλίνο –τη 16η Ιουνίου 1904– και άλλαξε τη λογοτεχνία για πάντα. Αρχικά είχε συλληφθεί ως διήγημα για τη συλλογή του Δουβλινέζοι. Χρειάστηκαν επτά χρόνια για να γραφτεί και απαγορεύτηκε σε ΗΠΑ και Μεγάλη Βρετανία για «ασέμνεια» προτού καν εκδοθεί ως ολοκληρωμένο βιβλίο. Η δαιδαλώδης ματιά του Τζόις πάνω στην Οδύσσεια του Ομήρου, γραμμένη με την τεχνική του ροής της συνείδησης, παραμένει ένα από τα πιο απαιτητικά αλλά και πιο ανταποδοτικά μυθιστορήματα της αγγλόφωνης λογοτεχνίας.


2. Αγαπημένη - Τόνι Μόρισον (1987)
Βραβευμένο με το Πούλιτζερ Λογοτεχνίας, το συγκλονιστικό χρονικό της Μόρισον για τη ζωή πρώην σκλάβων μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο βασίστηκε ελεύθερα στη ζωή της Μάργκαρετ Γκάρνερ – μιας γυναίκας που σκότωσε την ίδια της την κόρη για να τη γλιτώσει από την αναγκαστική επιστροφή στη σκλαβιά. Η συγγραφέας περιέγραψε την Αγαπημένη ως μια ιστορία για τη «σκληρή μάχη ανάμεσα στη θύμηση και τη λήθη». Αυτό το απόκοσμο, κυριολεκτικά στοιχειωμένο πορτρέτο σωματικής και ψυχολογικής βίας παραμένει ένα από τα πιο απαγορευμένα και αμφισβητούμενα βιβλία στις αμερικανικές βιβλιοθήκες, αλλά και ένα από τα πιο αγαπημένα. Το 1993, η Μόρισον έγινε η πρώτη Μαύρη γυναίκα που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας.


1. Μίντλμαρτς - Τζορτζ Έλιοτ (1871)
Ακολουθώντας τις ζωές και τους έρωτες των κατοίκων μιας επαρχιακής αγγλικής πόλης στα μέσα του 19ου αιώνα, το έκτο μυθιστόρημα της Έλιοτ (ψευδώνυμο της Μαίρη Αν Έβανς) αναγνωρίζεται ευρέως ως το αριστούργημά της. Αν και αρχικά σχεδίαζε να γράψει δύο ξεχωριστά βιβλία, η Έλιοτ τα συγχώνευσε για να δημιουργήσει ένα περίπλοκα δομημένο έπος που εξερευνά την εργασία και τον γάμο, τη φιλοδοξία και τη δημιουργικότητα, τον εγωισμό και το πνεύμα της κοινότητας, με φόντο μια εποχή πολιτικών, κοινωνικών και τεχνολογικών αλλαγών. Έγινε αμέσως μπεστ σέλερ και διαμόρφωσε την αγγλόφωνη λογοτεχνία έκτοτε. Ελάχιστοι θα εκπλαγούν που το βλέπουν στην κορυφή της λίστας. Όπως έγραψε και η Έμιλι Ντίκινσον: «Τι σκέφτομαι για το Μίντλμαρτς; Τι σκέφτομαι για τη δόξα;»

Τα υπόλοιπα 90 μυθιστορήματα μυθιστορήματα της λίστας:

100. Γουίλα Κάθερ, Η Αν-τόνια μου

99. Λ. Π. Χάρτλεϊ, Ο μεσάζων

98. Κόρμακ ΜακΚάρθι, Ο δρόμος

97. Τζόζεφ Χέλερ, Catch-22

96. Χουάν Ρούλφο, Πέδρο Πάραμο

95. Τόμας Χάρντι, The return of the native

94. Έντουαρντ Π. Τζόουνς, Ο γνωστός κόσμος

93. Ίταλο Καλβίνο, Οι αόρατες πόλεις

92. Γκιστάβ Φλομπέρ, Αισθηματική αγωγή

90. Βιρτζίνια Γουλφ, Το δωμάτιο του Τζάκομπ

89. Ούρσουλα Λε Γκεν, Το αριστερό χέρι του σκοταδιού

88. Ε.Λ. Ντόκτοροου, Ράγκταϊμ

87. ʼλαν Χόλινγκχερστ, Η γραμμή της ομορφιάς

85. Χαν Γκανγκ, Η χορτοφάγος

84. Πατρίσια Χάισμιθ, Ο ταλαντούχος κύριος Ρίπλεϊ

83. Έρνεστ Χέμινγουεϊ, Αποχαιρετισμός στα όπλα

82. Γκράχαμ Γκριν, Το τέλος μιας σχέσης

81. Τόμας Μαν, Οι Μπούντενμπροκ

80. Δάφνη ντι Μωριέ, Ρεβέκκα

79. Τζέιμς Μπόλντουιν, Ανέβα στο βουνό να το φωνάξεις

78. Β. Σ. Νάιπολ, Ένα σπίτι για τον κύριο Μπίσβας

77. Ντ. Χ. Λόρενς, Το ουράνιο τόξο

76. Μπραμ Στόκερ, Δράκουλας

75. Τόνι Μόρισον, Γαλάζια μάτια

74. Tsitsi Dangarembga, Nervous conditions

73. Β. Γκ. Ζέμπαλντ, ʼουστερλιτς

72. Τσαρλς Ντίκενς, Ο κοινός μας φίλος

71. Οκτάβια Ε. Μπάτλερ, Εξ αίματος

70. Τόμας Χάρντι, Τζουντ

69. Φιοντόρ Ντοστογέφσκι, Έγκλημα και τιμωρία

68. Κόρμακ ΜακΚάρθι, Αιματοβαμμένος μεσημβρινός ή το δειλινό κοκκίνισμα στη δύση

67. Ρόμπερτ Μούζιλ, Ο άνθρωπος χωρίς ιδιότητες

66. Μιχαίλ Μπουλγκάκοφ, Ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα

65. ʼλις Γουόκερ, Το πορφυρό χρώμα

64. Φορντ Μάντοξ Φορντ, Ο καλός στρατιώτης – Μια ιστορία πάθους

63. Ζέιντι Σμιθ, Λευκό χαμόγελο σε μαύρο φόντο

62. Τσιμαμάντα Νγκόζι Αντίτσι, Δακρυσμένος ήλιος

61. Β. Γκ. Ζέμπαλντ, Οι δακτύλιοι του Κρόνου

60. Ε. Μ. Φόρστερ, Επιστροφή στο Χάουαρντς Εντ

59. Καζούο Ισιγκούρο, Μη μ' αφήσεις ποτέ

58. Τζ. Μ. Κουτσί, Ατίμωση

57. Γουίλιαμ Φόκνερ, Ο αχός και το πάθος

56. Τζέιν Όστεν, Μάνσφιλντ Παρκ

55. Βιρτζίνια Γουλφ, Τα κύματα

54. Βιρτζίνια Γουλφ, Ορλάντο

53. Shirley Hazzard, The transit of Venus

52. Χένρι Τζέιμς, The golden bowl

51. Έλενα Φερράντε, Η υπέροχη φίλη μου

50. Τζημ Ρυς, Η πλατιά θάλασσα των Σαργασσών

49. Ρόιντον Μίστρι, Λεπτή ισορροπία

48. Φραντς Κάφκα, Η μεταμόρφωση

47. Ουίλιαμ Μέικπις Θάκερεϊ, Το πανηγύρι της ματαιοδοξίας

46. Tζιουζέππε Tομάζι ντι Λαμπεντούζα, Ο γατόπαρδος

45. Ντόρις Λέσινγκ, Το χρυσό σημειωματάριο

44. Τζέιμς Μπόλντουιν, Το δωμάτιο του Τζοβάνι

43.Marilynne Robinson, Ρουθ

42. Τόμας Μαν, Το μαγικό βουνό

41. Τζόζεφ Κόνραντ, Η καρδιά του σκότους

40. Τόνι Μόρισον, Το τραγούδι του Σόλομον

39. Ζόρα Νιλ Χέρστον, Τα μάτια τους κοιτούσαν τον θεό

38. Ίντιθ Γουόρτον, Τα χρόνια της αθωότητας

37. Ραλφ Έλισον, Αόρατος άνθρωπος

36. Μάργκαρετ ʼτγουντ, Η ιστορία της θεραπαινίδας

35. Τσαρλς Ντίκενς, Μεγάλες προσδοκίες

34. Χίλαρι Μαντέλ, Γουλφ Χολ

33. Τσαρλς Ντίκενς, Ντέιβιντ Κόπερφιλντ

32. Αρουντάτι Ρόι, Ο Θεός των μικρών πραγμάτων

31. Μίριελ Σπαρκ, Η δεσποινίς Τζην Μπρόντι στην ακμή της

30. Μαίρη Σέλεϊ, Φρανκενστάιν

29. Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ, Χλομή φωτιά

28. Φιοντόρ Ντοστογέφσκι, Αδελφοί Καραμαζόφ

27. Φραντς Κάφκα, Η δίκη

26. Μιγκέλ ντε Θερβάντες, Ο Δον Κιχώτης

25. Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ, Λολίτα

24. Καζούο Ισιγκούρο, Τ' απομεινάρια μιας μέρας

23. Σαλμάν Ρούσντι, Τα παιδιά του μεσονυκτίου

22. Τσινούα Ατσέμπε, Τα πάντα γίνονται κομμάτια  

21. Χένρι Τζέιμς, Το πορτρέτο μιας κυρίας

20. Έμιλι Μπροντέ, Ανεμοδαρμένα ύψη

19. Λόρενς Στερν, Η ζωή και οι απόψεις του Τρίστραμ Σάντι

18. Τζέιν Όστεν, Πειθώ

17. Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, Εκατό χρόνια μοναξιά

16. Τζορτζ Όργουελ, 1984

15. Χέρμαν Μέλβιλ, Μόμπι Ντικ

14. Βιρτζίνια Γουλφ, Η κυρία Νταλογουέι

13. Τζέιν Όστεν, Έμμα

12. Τσαρλς Ντίκενς, Ο ζοφερός οίκος

11. Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, Ο υπέροχος Γκάτσμπυ