ΟΤΑΝ ΚΥΒΕΡΝΟΥΝ ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ

Περίληψη

Στις παραδόσεις του στο Collège de France που μόλις κυκλοφόρησαν στα ελληνικά από τις εκδόσεις της Επιθεωρήσεως Εργατικού Δικαίου ο Alain Supiot, ομότιμος καθηγητής του κορυφαίου αυτού ερευνητικού θεσμού της Γαλλίας, παρουσιάζει κριτικά μια ιδέα που δεν έχει πάψει να απασχολεί τη σκέψη, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: την ιδέα ότι ο κόσμος, όχι μόνον ο φυσικός αλλά και ο βιολογικός και ο κοινωνικός, θα μπορούσε να υπαχθεί εξ ολοκλήρου στον υπολογισμό.

Η διαδρομή που ακολουθεί ο συγγραφέας εκκινεί από την αρχαιότητα -την Ελλάδα, τη Ρώμη και την αρχαία Κίνα-, περνά από τη μεσαιωνική ιστορία, και καταλήγει στις σύγχρονες μορφές του μάνατζμεντ και της κρατικής διακυβέρνησης, για να εξετάσει πώς το παλιό δυτικό όραμα της επίτευξης αρμονίας μέσω του υπολογισμού τροφοδότησε την ιδέα μιας «επιστημονικής» κυβέρνησης των ανθρώπων που ταυτίζεται με τη διαχείριση των πραγμάτων. Αυτή η ιδέα, αφού ενέπνευσε τον ταιηλορισμό και τον σοβιετικό σχεδιασμό, έχει πλέον πάρει τη μορφή μιας «διακυβέρνησης» μέσω των αριθμών, με στόχο τη γενίκευση, σε όλους τους τομείς της ζωής στην κοινωνία, της αποτελεσματικής επίτευξης μετρήσιμων στόχων.

Τα τελευταία πενήντα χρόνια η ιδέα αυτή έχει αναζωπυρωθεί, αντλώντας δύναμη από τον συνδυασμό δύο ιδιαίτερα σημαντικών επαναστάσεων, της νεοφιλελεύθερης και της ψηφιακής. Η νεοφιλελεύθερη επανάσταση, ταυτίζοντας την ανθρωπότητα με έναν κονιορτό ατόμων, προώθησε την αμοιβαία προσαρμογή των υπολογισμών των συμφερόντων τους, την οποία θεωρεί ως το κλειδί για την εγκαθίδρυση μιας «αυθόρμητης τάξης της Αγοράς» σε πλανητική κλίμακα. Η ψηφιακή επανάσταση τροφοδότησε την πίστη ότι η ανθρωπότητα μπορεί να τεθεί στον αυτόματο πιλότο.