Ο ΕΡΩΤΟΜΑΝΗΣ ΧΑΤΖΗΑΣΛΑΝΗΣ

Περίληψη

"Το θεατρικό κείμενο Ο ερωτομανής Χατζηασλάνης, Ήρως της Καραμανίας. Κωμωδία είναι ένα νεανικό πρωτότυπο έργο του Ευαγγελινού Μισαηλίδη, ενός παραγωγικότατου συγγραφέα, διασκευαστή, δημοσιογράφου και εκδότη περιοδικού τύπου και άλλων βιβλίων στη Σμύρνη της δεκαετίας του 1840 και στην Πόλη της περιόδου 1850-1890. Αυτή η «κωμωδία» (ή, πιο σωστά, ιλαροτραγωδία, με κεντρικό ήρωα έναν ερωτοχτυπημένο, αφελή και, τελικά, ευάλωτο σε ραδιουργίες πλούσιο μα ηλικιωμένο έμπορο της ανατολικής μικρασιατικής ενδοχώρας) είναι ένας εύχυμος καρπός της πολυπολιτισμικής κοινωνίας της Σμύρνης, με πρόσωπα που αντιπροσωπεύουν, και γλωσσικά, τέσσερα «εθνοτικά γένη» αυτού του σημαντικού οθωμανοκρατούμενου λιμανιού.

Πάντως το έργο είναι γραμμένο ολόκληρο σε ελληνικό αλφάβητο και, σε ό,τι αφορά τα ελληνόγλωσσα κείμενά του, σε μιαν αρκετά ευρεία γκάμα ελληνικού λόγου (αρχαϊστικού, καθαρευουσιάνικου και δημώδους ιδιωματικού - της Τήνου, της Χίου, της Μυτιλήνης, της Κεφαλονιάς / των Επτανήσων), που μπορεί να αποτελέσει και αφετηρία γλωσσολογικών προσεγγίσεων. Κινείται στην τροχιά σατιρικών-και-διδακτικών «κωμωδιών» του Μολιέρου, αλλά και του Ι. Ρίζου Νερουλού, του Δ. Κ. Χατζηασλάνη Βυζάντιου κ.ά., ανέβηκε για πρώτη φορά στη σμυρναίικη σκηνή στα μέσα της δεκαετίας του 1840, γνώρισε την επιτυχία, και μια πρώτη (ανεύρετη σήμερα) έντυπη έκδοση στα τέλη του 1845, και ανατυπώθηκε κλεψίτυπα από άλλον τυπογράφο και εκδότη της Σμύρνης το 1871, σε ένα τύπωμα που σώθηκε σε ένα και μοναδικό αντίτυπο, εντοπίστηκε μόλις πριν από 30 χρόνια, μα φαίνεται να είχε γίνει με προχειρότητα και αρκετά λάθη (κάποτε ευδιάκριτα, άλλοτε όχι): αυτή η επανέκδοση του 1871 (που αναπαράγεται φωτοαναστατικά στο Επίμετρο της παρούσας πρώτης φιλολογικής-«χρηστικής» έκδοσης του κειμένου) δεν μπορεί, για την ώρα, παρά να είναι η μόνη βάση για τη μελέτη του έργου.

Ο ερωτομανής Χατζηασλάνης… του Ευαγγελινού Μισαηλίδη, με επιμέλεια Γ. Κεχαγιόγλου, αποτελεί το τρίτο βιβλίο της πιο πρόσφατης εκδοτικής σειράς του Ι.Ν.Σ. «Κείμενα της Νεό